Klini\u011fe gelen yeti\u015fkin hastalar\u0131n \u00e7o\u011funun ilk sorusu ayn\u0131: “Bu ya\u015ftan sonra di\u015flerim d\u00fczelir mi?” K\u0131sa yan\u0131t evet. Ortodontik tedavinin i\u015fleyi\u015fi, di\u015fleri \u00e7evreleyen kemik dokusunun uygulanan hafif ve s\u00fcrekli kuvvete yan\u0131t vererek yeniden \u015fekillenmesine dayan\u0131r. Bu biyolojik yan\u0131t \u00e7ocuklukla s\u0131n\u0131rl\u0131 de\u011fildir; sa\u011fl\u0131kl\u0131 bir dokuda k\u0131rk, elli, hatta altm\u0131\u015f ya\u015f\u0131nda da devam eder. Dolay\u0131s\u0131yla ortodontide belirleyici olan takvim ya\u015f\u0131 de\u011fil, a\u011fz\u0131n o g\u00fcnk\u00fc sa\u011fl\u0131k durumudur.<\/p>\n
\u00c7ocuk ve ergenlerde \u00e7ene kemi\u011fi h\u00e2l\u00e2 b\u00fcy\u00fcd\u00fc\u011f\u00fc i\u00e7in ortodontist bu b\u00fcy\u00fcmeyi y\u00f6nlendirebilir. Yeti\u015fkinde b\u00fcy\u00fcme tamamlanm\u0131\u015ft\u0131r; bu, tedaviyi imk\u00e2ns\u0131z k\u0131lmaz ama planlamay\u0131 farkl\u0131la\u015ft\u0131r\u0131r. Di\u015f hareketleri yine m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr, \u00e7\u00fcnk\u00fc kemi\u011fin yeniden yap\u0131lanma kapasitesi \u00f6m\u00fcr boyu korunur. De\u011fi\u015fen tek \u015fey, baz\u0131 iskeletsel bozukluklar\u0131n yaln\u0131zca di\u015fleri hareket ettirerek de\u011fil, gerekti\u011finde cerrahi destekle \u00e7\u00f6z\u00fclmesi ihtimalidir. Yani ya\u015f bir s\u0131n\u0131r de\u011fil, tedavi stratejisini belirleyen bir de\u011fi\u015fkendir.<\/p>\n
Kemerburgaz, G\u00f6kt\u00fcrk ve Sar\u0131yer \u00e7evresinden gelen eri\u015fkin hastalar\u0131n b\u00fcy\u00fck b\u00f6l\u00fcm\u00fcnde iskeletsel de\u011fil, di\u015fsel d\u00fczeyde sorunlar g\u00f6r\u00fcyoruz: \u00e7apra\u015f\u0131kl\u0131k, di\u015fler aras\u0131 bo\u015fluklar, kapan\u0131\u015f bozukluklar\u0131 veya y\u0131llar i\u00e7inde yer de\u011fi\u015ftirmi\u015f di\u015fler. Bunlar\u0131n hemen hepsi yeti\u015fkin ya\u015fta tedavi edilebilir kategoridedir.<\/p>\n
\u00c7ocuk hastadan farkl\u0131 olarak yeti\u015fkinde en kritik konu, di\u015fleri ta\u015f\u0131yan dokunun sa\u011fl\u0131\u011f\u0131d\u0131r. Ortodontik kuvvet, ancak sa\u011flam bir di\u015f eti ve yeterli kemik deste\u011fi \u00fczerinde g\u00fcvenle uygulanabilir. \u0130ltihapl\u0131 bir di\u015f etinde ya da kemik kayb\u0131n\u0131n ilerledi\u011fi bir zeminde di\u015f hareket ettirmek, sorunu d\u00fczeltmek yerine derinle\u015ftirebilir.<\/p>\n
Bu nedenle yeti\u015fkin ortodontisinde muayene, yaln\u0131zca di\u015flerin dizilimine bakmakla bitmez. De\u011ferlendirmede \u015fu ba\u015fl\u0131klar \u00f6ne \u00e7\u0131kar:<\/p>\n
Zemin sa\u011flamsa tedavi g\u00fcvenle planlan\u0131r. Zeminde bir sorun varsa \u00f6nce o giderilir; ortodonti s\u0131raya al\u0131n\u0131r ama iptal edilmez.<\/p>\n
Klini\u011fimizde yeti\u015fkin bir hastada tel ya da \u015feffaf plak s\u00fcrecine ba\u015flamadan \u00f6nce di\u015f eti sa\u011fl\u0131\u011f\u0131n\u0131n sa\u011flanmas\u0131n\u0131 bir \u00f6n ko\u015ful olarak ele al\u0131yoruz. \u0130ltihab\u0131n kontrol alt\u0131na al\u0131nmas\u0131, di\u015f ta\u015f\u0131 temizli\u011fi ve gerekirse derin temizlik (k\u00fcrtaj) uygulamalar\u0131, hareket edecek di\u015flerin sa\u011flam bir yatakta ilerlemesini g\u00fcvence alt\u0131na al\u0131r. Bu ad\u0131m atlan\u0131rsa, d\u00fczelen di\u015flerin \u00e7evresindeki dokular tedavinin kendisinden zarar g\u00f6rebilir.<\/p>\n
Bu yakla\u015f\u0131m tedaviyi uzatan bir engel de\u011fil, aksine sonucun kal\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 belirleyen bir yat\u0131r\u0131md\u0131r. Sa\u011fl\u0131kl\u0131 bir di\u015f eti \u00fczerinde tamamlanan ortodontik tedavinin sonu\u00e7lar\u0131 \u00e7ok daha uzun \u00f6m\u00fcrl\u00fcd\u00fcr.<\/p>\n
Yeti\u015fkin hastalar\u0131n metal telden ka\u00e7\u0131nmas\u0131n\u0131n ba\u015fl\u0131ca nedeni estetik kayg\u0131d\u0131r. Bug\u00fcn bu kayg\u0131y\u0131 kar\u015f\u0131layan iki temel se\u00e7enek \u00f6ne \u00e7\u0131k\u0131yor. Hangisinin uygun oldu\u011fu, vakan\u0131n karma\u015f\u0131kl\u0131\u011f\u0131na ve hastan\u0131n g\u00fcnl\u00fck d\u00fczenine g\u00f6re belirlenir.<\/p>\n
\u015eeffaf plaklar (aligner), \u00e7\u0131kar\u0131labilir ve neredeyse g\u00f6r\u00fcnmez plaklard\u0131r. Yeme i\u00e7me ve di\u015f f\u0131r\u00e7alama s\u0131ras\u0131nda \u00e7\u0131kar\u0131ld\u0131klar\u0131 i\u00e7in a\u011f\u0131z hijyenini korumay\u0131 kolayla\u015ft\u0131r\u0131r. Ancak etkili olmalar\u0131, g\u00fcnde \u00f6nerilen 20-22 saat tak\u0131lmalar\u0131na ba\u011fl\u0131d\u0131r; disiplin gerektirir. Hafif ve orta d\u00fczey \u00e7apra\u015f\u0131kl\u0131klarda \u00e7ok ba\u015far\u0131l\u0131 sonu\u00e7 verir.<\/p>\n
Estetik braketler ise di\u015f rengine yak\u0131n seramik ya da porselen malzemeden yap\u0131l\u0131r; sabit sistemlerdir. Metal braketlere k\u0131yasla \u00e7ok daha az fark edilir ve karma\u015f\u0131k di\u015f hareketlerinde plaklara g\u00f6re daha geni\u015f bir kontrol sa\u011flar. \u00c7\u0131kar\u0131lamad\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in hastan\u0131n uyumuna ba\u011fl\u0131 kalmaz.<\/p>\n
\u0130ki y\u00f6ntem de do\u011fru vakada e\u015fde\u011fer estetik ve fonksiyonel sonu\u00e7 verebilir. Se\u00e7im; \u00e7apra\u015f\u0131kl\u0131\u011f\u0131n derecesi, kapan\u0131\u015f tipi, hastan\u0131n mesle\u011fi ve kullan\u0131m disiplini birlikte de\u011ferlendirilerek yap\u0131l\u0131r. Bah\u00e7ek\u00f6y veya Zekeriyak\u00f6y’den yo\u011fun i\u015f temposuyla gelen bir hastaya s\u0131k kontrol gerektiren bir plan yerine daha y\u00f6netilebilir bir sistem \u00f6nermek, tedavinin ba\u015far\u0131s\u0131n\u0131 do\u011frudan etkiler.<\/p>\n
Yeti\u015fkinde di\u015f hareketi, gen\u00e7lere g\u00f6re \u00e7o\u011fu zaman biraz daha yava\u015f ilerler. Bunun nedeni kemi\u011fin daha olgun ve yo\u011fun bir yap\u0131da olmas\u0131, dokunun yeniden \u015fekillenme h\u0131z\u0131n\u0131n g\u00f6rece d\u00fc\u015f\u00fck olmas\u0131d\u0131r. Buna kar\u015f\u0131l\u0131k s\u00fcreyi etkileyen tek etken ya\u015f de\u011fildir:<\/p>\n
Bu de\u011fi\u015fkenler nedeniyle iki farkl\u0131 yeti\u015fkin hastan\u0131n tedavi s\u00fcresi belirgin bi\u00e7imde farkl\u0131 olabilir. Ortalama s\u00fcreler ancak muayene ve g\u00f6r\u00fcnt\u00fcleme sonras\u0131 ki\u015fiye \u00f6zel olarak \u00f6ng\u00f6r\u00fclebilir; internetteki genel rakamlar yol g\u00f6sterici de\u011fildir.<\/p>\n
Tedavi bitti\u011finde i\u015f tam olarak tamamlanm\u0131\u015f olmaz. Yeti\u015fkinde di\u015flerin eski konumuna d\u00f6nme (n\u00fcks) e\u011filimi oldu\u011fu i\u00e7in peki\u015ftirme (retansiyon) a\u015famas\u0131 \u00f6nem ta\u015f\u0131r. Sabit veya hareketli bir tutucuyla elde edilen sonucun korunmas\u0131, tedavinin ayr\u0131lmaz bir par\u00e7as\u0131d\u0131r.<\/p>\n
Yeti\u015fkin ortodontisinde as\u0131l soru “Ya\u015f\u0131m uygun mu?” de\u011fil, “A\u011fz\u0131m tedaviye haz\u0131r m\u0131?” olmal\u0131d\u0131r. \u00c7apra\u015f\u0131k di\u015fler yaln\u0131zca estetik bir mesele de\u011fildir; temizlenmesi zor b\u00f6lgeler olu\u015fturarak \u00e7\u00fcr\u00fck ve di\u015f eti hastal\u0131\u011f\u0131 riskini art\u0131r\u0131r, kimi zaman \u00e7i\u011fneme ve \u00e7ene ekleminde zorlanmaya yol a\u00e7ar. Bu a\u00e7\u0131dan d\u00fczg\u00fcn bir dizili\u015f, uzun vadede a\u011f\u0131z sa\u011fl\u0131\u011f\u0131n\u0131 koruyan bir tercihtir. Ya\u015f\u0131n\u0131z ne olursa olsun, do\u011fru bir muayeneyle sizin i\u00e7in en uygun yolun belirlenmesi m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr.<\/p>\n
Yeti\u015fkinlerde ortodonti i\u00e7in \u00fcst ya\u015f s\u0131n\u0131r\u0131 var m\u0131?<\/strong> \u015eeffaf plak m\u0131 estetik braket mi daha iyidir?<\/strong> Yeti\u015fkinde tedavi neden daha uzun s\u00fcrebilir?<\/strong> Di\u015f etim sa\u011fl\u0131kl\u0131 de\u011filse ortodonti yapt\u0131ramaz m\u0131y\u0131m?<\/strong> Di\u015f eti sa\u011fl\u0131\u011f\u0131n\u0131z\u0131 ve ortodonti se\u00e7eneklerinizi de\u011ferlendirmek i\u00e7in G\u00f6kt\u00fcrk ve \u00e7evresindeki<\/a> klini\u011fimizde sizi de\u011ferlendirebiliriz. G\u00fcl\u00fc\u015f tasar\u0131m\u0131<\/a> hakk\u0131nda bilgi alabilir veya randevu i\u00e7in bize ula\u015fabilirsiniz<\/a>.<\/p>\n
Hay\u0131r. Di\u015f eti ve kemik sa\u011fl\u0131\u011f\u0131 yeterli oldu\u011fu s\u00fcrece ileri ya\u015flarda da ortodontik tedavi g\u00fcvenle uygulanabilir; belirleyici olan ya\u015f de\u011fil dokunun sa\u011fl\u0131\u011f\u0131d\u0131r.<\/p>\n
\u0130kisi de do\u011fru vakada ba\u015far\u0131l\u0131 sonu\u00e7 verir. Hafif \u00e7apra\u015f\u0131kl\u0131klarda \u015feffaf plak, karma\u015f\u0131k hareketlerde estetik braket \u00f6ne \u00e7\u0131kar; se\u00e7im muayene sonras\u0131 ki\u015fiye g\u00f6re yap\u0131l\u0131r.<\/p>\n
Kemik yap\u0131s\u0131 daha olgun oldu\u011fundan di\u015f hareketi biraz daha yava\u015f ilerleyebilir. Ayr\u0131ca \u00e7apra\u015f\u0131kl\u0131k derecesi, di\u015f eti durumu ve kullan\u0131m uyumu s\u00fcreyi etkiler.<\/p>\n
Yapt\u0131rabilirsiniz, ancak \u00f6nce di\u015f eti sa\u011fl\u0131\u011f\u0131n\u0131n sa\u011flanmas\u0131 gerekir. \u0130ltihap ve varsa kemik sorunu giderildikten sonra tedavi g\u00fcvenle ba\u015flat\u0131l\u0131r.<\/p>\n